معرفی ولایت فاریاب
|
ولایت فاریاب موءلف
کتاب شهرهاي آريانا مينويسد:« ميمنه بار اول از طرف اسراييلي هاييكه (بخت
نصر) فرستاده بود، آبادگرديد. ولي بعداء مسلمانان تصرف آن شهر را بفال نيك
گرفته، ميمنه گفتند كه معني شهر ‹خجسته› را ميرساند.» سلسله جبال «تير بند تركستان» كه درقسمت جنوبي ولايت فاریاب ازشرق به غرب امتداد يافته به اندازهء دو- سه هزار متر از سطح بحر ارتفاع داشته تا منطقهء درياي مرغاب در بادغيس و تا هرات امتداد دارد. ميمنه بين 64 - 66 درجهء طول البلدشرقي و35-37درجهء عرض البلد شمالي واقعا ست. میمنه مرکز ولایت فاریاب ولسوالي پشتونكوت فاصله تا شهر میمنه 5 کیلومتر ولسوالي المار فاصله تا شهر میمنه 25 كيلو متر ولسوالي قيصار = 64 كيلو متر ولسوالي خواجه سبزپوش = 24 كيلو متر ولسوالي شيرين تگاب = 55 كيلو متر ولسوالي دولت آباد = 63 كيلو متر ولسوالي بلچراغ ولسوالي گرزوان = 90 كيلو متر ولسوالي چهارگانۀ اندخوي = 129 كيلو متر ولسوالي خانچارباغ ولسوالي قرمقول ولسوالي قورغان ولسوالي كوهستان ( لولاش ) ولسوالي خواجه موسي ولسوالي چهل گزي ولسوالي بندر(دركوهستان) شهر میمنه که شامل 9 ناحیه است، حدود 200 هزار نفوس دارد.
فاریاب
دارای 1450 قریه میباشد. بنابر گفته مسؤولین ریاست احیا و انکشاف دهات،
آنها صرف توانسته اند که از آنجمله1324 قریه را ثبت نموده و 1044 قریه را
تحت پوشش پروگرام همبستگی ملی قرار دهند. جمعيت اساسي فارياب را در حدود هشتاد وپنج در صد مردم ترک تبار اوزبيک تشکيل ميدهد واز اقوام ديگر ساکن فارياب ميتوان از تاجيکها, ترکمن ها وپشتونها نام گرفت. مردم فارياب از لحاظ اخلاق اجتماعي مردماني حليم, بردبار , مهمان نواز , شجاع وباهمت ميباشند.
اقليم
فاریاب بري است. نه تابستان ميمنه طاقت فرسا ونه زمستان آن شديد ومتمادي
است؛ بلكه اقليم آن متوسط و معتدل وآب وهواي آن بويژه در بهار باراني
میباشد. روی این ملحوظ در قدیم این ولایت را گدام افغانستان میگفتند البته
که حاصلات فراوان زراعتی را در قبال دارد. البته گرمی تابستان تا 36 درجه
سانتیگراد نیز بالا میرود. - زیارت شاه مردان (قدمگاه حضرت علی رض) در ولسوالی اندخوی که در آن نیز در اول سال پرچم برافرشته میشود تا 40 روز باقی میماند. - آرامگاه تاريخي آلتي خواجهء عزيزان( اصحاب کهف) در داخل مغارۀ شش جسدي که چادرها آنرا پوشيده است محسوس ميگردد. در طرف شرقي اين اجساد، جسد هاي خشکيدهء يک باز، يک آهو، يک سگ شکاري که دهن آن در ران آهو چسبيده، مشاهده ميشود. مانند داستانی که در قصص الانبیاء جود دارد. -
زيارت لقمان حكيم: اين آرامگاه بقول مردم به لقمان حكيم ( لقمان باعورا
)كه قصةآن در قرآن مجيد آمده است منسوب است در قريه ((لقمان پوگاني ))
درفاصله چهارده كيلو متري شرق مركز ولسوالي خواجه سبز پوش موقعیت دارد. در ولایت فاریاب دها ادارۀ دولتی وجود دارد که بیش از10 هزار نفر ایفای وظیفه مینمایند و حدود20% از این کارمندان را زنان تشکیل میدهند. در فاریاب یک انستیتوت تحصیلات عالی که شامل (دانشکده های ادبیات و علوم بشری، تعلیم و تربیه، زراعت) میباشد، فعال است و در آن حدود 1500 جوان مصروف تحصیل اند. کار ساختمان دانشگاه فاریاب در ملکیت وزارت دفاع ملی درساحۀ 75 جریب زمین با هزینۀ 2.5 ملیون دالر امریکایی در شهر میمنه جریان دارد که در سال 2011 تکمیل میگردد. در این ولایت دو موسسهء تربیه معلم یکی در شهر میمنه و دیگری در ولسوالی اندخوی وجود دارد. معروف ترین قالین افغانستان ( قالین علیخواجه) قاقمه، گلیمهای مرغوب که بازار گرمي در مارکيت هاي ملی و بين المللي دارد, پوست قره گلي، انواع زیره ، هینگ، پشم، شیرین بویه، انواع ميوه هاي تازه وخشک، پسته، چهارمغز، غله جات چون گندم، جو، جواري، نخود، ماش، لوبیا، ارزن، تربوز، خربوزه، انواع کشمش، سبزيجات، کچالو، کنجد، پنبه، تنباکو و زغیر از پیداوار مهم این ولایت میباشد که براي مصرف داخلي وبرخي صادرا ت خارج از ولايت وبين المللي دارد. میوه جات: انواع انگور، انجیر، سیب، بیهی، شفتالو، زردآلو، آلو، آلوی گیلاس، آلوی مروت از میوه جات مشهور فاریاب است. سبزیجات:
بادنجان، انواع کدو، شلغم، زردک، پیاز، سیر، کاهو، گشنیز، ملی سرخک،
نعنا، تراتیزک، مرچ و گندنه سبزیجاتی است که در فاریاب کشت میشود و حتی در
ولایات همجوار نیز صادر میشود. شعرا و نویسنده گان نامدارمتقدم ظهیرالدین فاریابی(ظهیر فاریابی)، محمد یحیی نادم قیصاری، جنید الله حاذق، محوی قیصاری، پروفیسور غلام محمد میمنگی نقاش و رسام نام آور، منشی علی رضا، سید ذکریا متخلص میمنگی، مولوی عبدالغنی علمی، ابوالخیر خیری، نظرمحمد نوا، محمد رحیم شیدا، سیداحمد بینا، میر محمد امین قربت، محمد رفیق فطرت ایرگش اوچقون، کریم نزیهی جلوه ، حامد فاریابی و ... میباشند. شعرا
و نویسنده گان معاصر: عبدالغفورپویا فاریابی، داکتر اسدالله حبیب شاعر و
رومان نویس شهیر کشور، استاد متین اندخویی، استاد محمد کاظم امینی، محمد
رحیم ابراهیم، ذکرالله ایشانچ، رضوانقل تمنا، سیداحمدشاه دولتی، محمد عالم
کوهکن، عزیزالله آرال، استاد محمد عالم لبیب، شاه رضا منشی زاده، بهروز
خالقی، سید حفیظ الله فطرت فاریابی، سید تاج الدین تاشقین بهائی، نفیر
فاریابی، کبرا کیوان، آی سلطان خیری، داکتر صبور نریمان، عبدالله فوژان،
خداینظر عابر، حمیدالله بوتون حیدری، عبدالجلیل آزرم حنیفی و ... عبدالعزیز روفی رسام و نقاش ماهر که در یک دانۀ برنج بسم الله الرحمن الرحیم را نوشته، محمد کاظم امینی، محمد داود نجفی، استا محمد صدیق حجار، استاغلام محمد حجار، محمد کاظم عرب، سلیمان امینی، از نقاشان ،رسامان و میناتوران مشهور این ولایت اند. هنرمندان معروف موسیقی: در گذشته آواز خوانان مشهور محلی زیادی چون خدایقل اندخوی، رمضان ایشان، میرزای لنگ، شرف، حیدر، شیرچوچه، عبدالاحد سحر، سبزه گل، رشیده ژاله و ... وجود داشتند. در زمان کنونی همرای مستانه، محمد امین اندخویی، قطب الدین، عبدالاحد شام و ... از آواز خوانان محلی به شمار میروند. سید عبدالبصیر امینی، گل احمد، کنیشکا ترکستانی، ابوبکر احمدی، محمد کاظم یلغوز از آواز خوانان آماتور فعلی در فاریاب هستند.
کتابخانه: کتابخانه ظهیر فاریابی در جنب ریاست اطلاعات و فرهنگ فاریابو
رسانه های شنیداری و دیداری: تلویزیون ملی فاریاب، رادیوی دولتی، رادیو گوربت، رادیو تمنا، رادیو قویاش نشرات دارند. رسانه های چاپی: بعد از سقوط امارت طالبان نشریه های آزاد چون صدای ملت، صدای قلم ، حقیقت، کورش، ایشانج، میمنه، کوزگو، آق یول، کل چرتگوی، آیدین، فصلنامۀ اندخوی ورستگاران ظهور کردند؛ اما بنابر عدم وجودیت مظبعه در فاریاب ونبود بنیۀ مالی، بعضی از این نشریه ها به قسم ماهنامه و گاهنامه درمطابع مزار و کابل چاپ میشوند و بعضی از آنها به رکود است. نشریۀ اولکه ونشریۀ یشیل مربوط حزب جنبش ملی اسلامی، نشریۀ آرمان مجاهد از جمعیت اسلامی، نشریۀ دولتی فاریاب، نشریۀ مدیریت جوانان و نشریۀ ندای ملت مربوط شورای ولایتی نیز به شکل گاهنامه نشرات دارند. شبکه های کیبلی جهانما و آرزو درشهر میمنه وچندین شبکۀ کیبلی در ولسوالی های خواجه سبز پوش، شیرین تگاب، دولت آباد، قرمقول، اندخوی، خانچارباغ فعالیت دارند. نهاد های ژورنالیستی و انجمن ها: اتحادیۀ ملی ژورنالیستان فاریاب، اتحادیۀ ژورنالیستان آزاد فاریاب، انجمن فرهنگی فاریاب، انجمن ادبی سلسلۀ موی دوست، بنیادفرهنگی و مدنی ظهیر فاریابی، بنیاد فرهنگی و مدنی ایشانچ، بنیاد مدنی فاریاب، خانه فرهنگی گوهرشاد بیگم، دفتر ولایتی کمیسیون مستقل حقوق بشر، دفتر ولایتی حفظ محیط زیست و حقوق بشر، موسسۀ معاونت برای دفاع از حقوق زنان، مرکز تعلیمی زنان افغان ( اویک) در فاریاب فعال است. موسسات بین المللی نماینده گی های یونما، یو ان دی پی، یونیسف، یو ان اچ سی آر، دبلیو اف پی، صلیب سرخ، حمایه اطفال امریکا، ان آر سی و ان سی ای در فاریاب فعال اند. بیش از500 تن از نیروهای آیساف در قالب تیم باز سازی ولایتی متشکل از اتباع کشورهای ناروی، ایتوپیا و لیتویا، قطعۀ 500 نفری نظامیان امریکا، لواء نمبر یک قول اردوی 209 شاهین در کنار نیروهای پولیس ملی فاریاب برای تأمین امنیت حضور دارند. خوراکی
ها و پختنی های مشهور: قابلی اوزبیکی ، لاندی پلو ، منتوی دیگی و منتوی
تندوری، تکه کباب، بره کباب، چوپان کباب، شیرماهی، آش چکه یی، آش قاشقوی،
آش پلو، کچری قروت، ایشلیکی ( کدو را سوراخ کرده در بین آن گوشت، حبوبات و
انواع مرچ و مساله علاوه نموده در خمیر پیچانده در زیر آتش دفن و پخته
مینمایند)، دو پیازه از لذیذ ترین خوراکی های مردم فاریاب است. جلبی، حلوای کنجد، پرورده، پنیر، تلقان توت از شیرینی جاتی است که در فاریاب تهیه میشود. حیوانات مشهور اهلی: گوسفند قره قول، بز، گاو، اشتر، اسپ، مرکب، قاطر. حیوانات
وحشی: گرگ، خوک، روبا، شغال، خارپشتک، آهو، انواع موشهای صحرایی، موش خرما
و... جیره وخرگوش در کوه ودشت های بیکران فاریاب زیاد اند.
مرغ، مرغابی، کبک، کبوتر، بودنه، عقاب، باشه، باز، بوم، جولی، مینا، قمری، کلنگ، موسیچه، گنجشک، بلبل، ساهره، زاغ، و ده ها نوع دیگراز پرندگان درفاریاب وجوددارند. گياهان : انواع زیره، اسپرک، شیرین بویه، پودینه، هنگ، اسپند، خاکشير، اصل سوس، باديان، بارتنگ، بوي مادران، کاسني، گل گاو زبان، بنفشۀ کوهي، گل بابونه، ازمشهورترین گیاهان طبعی و طبی اند که در فاریاب وافر پیدامیشود. معادن ومنابع زير زميني: معدن نمک ولسوالی دولت آباد بزرگترین معدن نمک در کشور است که ولایات شمال و شمالغربی از این نمک استفاده مینمایند. معدن نفت وگاز خواجه ايسيق بولاق معروف به(خواجه اسپلان) در پانزده كيلومتري سرحد كشورتركمنستان و در (45) كيلومتري مركز ولسوالي قيصار قرار دارد. كار سروي اين معدن بزرگ درسال 1356توسط متخصصين روسي وافغاني در دو نقطه شروع گرديد وبا وقوع كودتاي 1357كار اين معدن متوقف گرديده وتمام دستگاه ها، وسايط، عراده جات ويونت مكمل قواي كار وتفحصات برجا مانده طی مدت 25 سال جنگ غارت گرديد. مردم مناطق دور ونزديك تيل پالايش نشده را براي سوخت استفاده نموده ودر بازار ها بفروش ميرسانيدند و برای فعلاً استفاده از آن ممنوع است. معدن
اورانیم در ولسوالی گرزیوان، معدن سنگ مرمر، رخام ، سنگهاي رنگي در
ولسوالي المار، معدن گچ در ولسوالی اندخوی، معدن ذغال سنگ در ولسوالی
المارکه با امكانات اوليه مورد بهره برداري مردم قرار دارد. معدن آهن ومعدن
ذغال سنگ در مناطق قورچي وکوليان مربوط ولسوالی بلچراغ، معدن گوگرد در
منطقۀ استانه باباء ولسوالی شيرين تگاب از جملۀ گنجهای پنهانی زیر زمینی
اند که در ولایت فاریاب وجود دارد. قطب الدین کوهی ـ شهر میمنه ـ قوس 1389 |
فارياب
آخرین ولایتی است که شمال افغانستان واقع شده . جغرافيه نويسان عرب
وخراسان آنرا به اشكال "فيرياب- پارياب- بارياب" نيز ضبط كرده اند. در شش
قرن اول هجری از شهر هاي معروف وفضل خيز خراسان بشمار ميرفت. قرار نوشتهء
(حدود العالم الشرق الي المغرب) تأليف بسال372هجري قمري، در قرن چهارم شهر
فارياب از مضافات جوزجان شمرده ميشده وشهري بوده بانعمت وبر شاهراه
كاروانها.